Κλιματική Αλλαγή και Τουρισμός

Κλιματική Αλλαγή και Τουρισμός

Κωνσταντίνος Κουσκούκης

Καθηγητής Δερματολογίας – Νομικός – Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Ιαματικής Ιατρικής – Πρόεδρος Ελληνικού Συνδέσμου Τουρισμού Υγείας

 

 

Η πανδημία  του Covid-19 αποτελεί μία παγκόσμια απειλή, οι  συνέπειες δε από την πανδημία είναι καταστροφικές όχι μόνο για την υγεία των ανθρώπων και τα εθνικά συστήματα υγείας αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα συγκλίνουν στο ότι η αυξημένη συγκέντρωση  αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα προωθεί  σημαντικά στην εξάπλωση και επιθετικότητα της νόσου, δοθέντος ότι οι μεγαλουπόλεις με υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης παρουσίασαν το μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων και θανάτων. Η αστικού και βιομηχανικού τύπου ατμοσφαιρική ρύπανση είναι το γενεσιουργό αίτιο της κλιματικής αλλαγής, προκαλεί δε σοβαρές δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία και απειλεί την ίδια τη ζωή.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση και το φαινόμενο του θερμοκηπίου, με την υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλούν κλιματική αλλαγή, απειλούν άμεσα το οικοσύστημα και την βιοποικιλότητα, καθώς αλλοιώνουν την ποιότητα του αέρα, της τροφής και του νερού. Η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν επιβαρύνει μόνο τις ήδη γνωστές δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία και στη ζωή από συνήθεις ατμοσφαιρικούς ρύπους, αλλά προκαλεί και σοβαρότερες επιγενετικές διαταραχές, ανεξάρτητες των μηχανικών τρόπων τοπικής αποκατάστασης του μικροκλίματος.

Οι τουριστικές δραστηριότητες αποδίδουν ρύπους ισοδύναμους με το 1/3 του αποτυπώματος άνθρακα που δημιουργούν οι κάτοικοι από την κατανάλωση τροφίμων σύμφωνα με μελέτη του Global Omnium, ενώ η γεωργία – κτηνοτροφία αποτελεί το 25% των παγκόσμιων αερίων ρύπων, καθώς στην Ε.Ε. το  71% των αγροτικών εκτάσεων χρησιμοποιείται για παραγωγή ζωοτροφών, γι’αυτό και προτείνεται η εφαρμογή της εφυούς γεωργίας και των έξυπνων βιώσιμων πόλεων.

Η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία έως το 2050 αποτελεί πλέον ειλημμένη δέσμευση της χώρας μας, αφενός σε διεθνές επίπεδο, στο πλαίσιο της υλοποίησης των 17 στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ και την συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και αφετέρου με την Ευρωπαΐκή Πράσινη Συμφωνία (European Green Deal), η οποία προβλέπει βάσει του προτεινόμενου νέου ευρωπαϊκού κλιματικού νόμου, μετατρέποντας την πολιτική δέσμευση σε νομική υποχρέωση, αλλά και σε εθνικό επίπεδο, η κυβερνητική απόφαση για την παύση λειτουργίας όλων των λιγνιτικών μονάδων έως το 2028. Η υλοποίηση όλων αυτών των φιλόδοξων δεσμεύσεων συνεπάγεται δραστικές αλλαγές όχι μόνο στην παραγωγή αγαθών για την παροχή υπηρεσιών, στον τρόπο που μετακινούμαστε και καταναλώνουμε, αλλά και στην οικονομία των τοπικών κοινωνιών.

Η υπάρχουσα σημαντική ανισοκατανομή μεταξύ διακρατικών διαφορών στις πηγές εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και στις δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία οφείλει να αποκατασταθεί, με πολιτικές πρωτοβουλίες.Είναι φανερό πλέον ότι εγκαινιάστηκε η εποχή της κλιματικής αλλαγής, που θα αποτελέσει ακρογωνιαίο λίθο για την άσκηση της ιατρικής στον 21ο αιώνα.     Επιβάλλεται κάθε προσπάθεια προκειμένου να ληφθούν κατάλληλα μέτρα αποκατάστασης της κλιματικής ισορροπίας, ως απαραίτητη συνθήκη διατήρησης της ζωής στον πλανήτη, καθόσο η ανθρώπινη κοινωνία διεκδικεί οικολογική και κοινωνική βιωσιμότητα με ηθική επιταγή την προστασία των πλέον ευάλωτων ομάδων.

Η επιτυχία της Δίκαιης Μετάβασης προϋποθέτει μια ολιστική προσέγγιση καθώς και συνεργασία και ενεργό συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερομένων και των τοπικών κοινωνιών και μόνο αν υπάρξει κοινωνική και πολιτική συναίνεση, η Δίκαιη Μετάβαση θα έχει ελπίδες για επιτυχή έκβαση και με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό και Εθνικό ταμείο Δίκαιης Μετάβασης αλλά και με την εφαρμογή πολιτικών κυκλικής οικονομίας από την ίδρυση Πράσινων Δεξαμενών Σκέψης (Green Think Tank).

Προφανώς, το εμβόλιο και όποια ανοσία της αγέλης, είναι κομβικά σημεία  στην αλλαγή της διάθεσης για ταξίδι, που αποτελεί κυρία προϋπόθεση για την ελεύθερη διακίνηση των ανθρώπων, έστω και με συγκεκριμένα μέτρα, όπως το άνοιγμα και το κλείσιμο των αγορών ή η επιβολή καραντίνας για αποκατάσταση της ψυχολογίας με τη ζήτηση να έχει περισσότερο “ν shape” από “u shape”, δηλαδή θα είναι απότομη. Το ταξίδι είναι ενσωματωμένο στην κουλτούρα του δυτικού κόσμου όταν νιώθουν ασφάλεια, όπως στην Ελλάδα που είναι μια μοναδική χώρα με εξαίρετο βιοκλίμα και περιβαλλοντική ευαισθησία για να ζει κανείς, αλλά και ένας αυθεντικός τουριστικός προορισμός για να κάνει διακοπές και να περνάει μεγαλύτερα διαστήματα αν οι υποχρεώσεις του  το επιτρέπουν, ακόμη και να δουλεύει εξ αποστάσεως  ή και να σπουδάζει με την σύγχρονη τεχνολογία του 5G.

 

Βιομετεωρολογική θεραπεία – Αειφόρος Τουρισμός

Βιομετεωρολογική θεραπεία – Αειφόρος Τουρισμός

Κωνσταντίνος Κουσκούκης

 

Καθηγητής Δερματολογίας – Νομικός – Πρόεδρος της  Ακαδημίας Ιαματικής Ιατρικής, του Ελληνικού Συνδέσμου Τουρισμού Υγείας και της Παγκόσμιας Ακαδημίας Κινεζικής και Συμπληρωματικής Ιατρικής

 

Επιχειρείν Deal της Dealnews, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου  2020

Το ατμοσφαιρικό περιβάλλον επηρεάζει καθοριστικά τις συνθήκες διαβίωσης του ανθρώπου και οι μηχανισμοί προσαρμογής του είναι γνωστοί και αποδεδειγμένοι από την αρχαιότητα, για την αντιμετώπιση των δυσμενών επιδράσεων του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος, όπως την ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την υπερθέρμανση, μπορεί δε να επιβιώσει σ’ ένα εύρος τιμών περιβαλλοντικών παραμέτρων πέραν των οποίων η ποιότητα ζωής του ή ακόμα και η ίδια η ζωή του υπονομεύονται.

 

Το εύρος αυτών των παραμέτρων διαφοροποιείται έντονα ανάλογα με το γονιδιακό υπόβαθρο, την ηλικία του και το επίπεδο των φυσιολογικών λειτουργιών του ανθρώπου, ιδιαίτερο μάλιστα ρόλο στις συνθήκες διαβίωσης του παίζουν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα σε ορισμένες οριακές καταστάσεις να έχουν καθοριστική σημασία και στην επιβίωσή του, αλλά και ο ίδιος ο  άνθρωπος, μέσω των φυσιολογικών διεργασιών και δραστηριοτήτων του επηρεάζει με τη σειρά του το ατμοσφαιρικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει.

 

Επιβάλλεται  καθιέρωση του αειφόρου – πράσινου τουρισμού στα πλαίσια του ποιοτικού και όχι του μαζικού τουρισμού όπως η Βαλένθια που καταγράφει τις εκπομπές του CO2 του ως τουριστικό αποτύπωμα, αναπτύσσοντας 2 εκατ. τ.μ. κήπους και 150 χλμ ποδηλατόδρομους με 40 διαδρομές ειδικά για αθλητές – ποδηλάτες αλλά και η Αστυπάλαια με την πρωτοβουλία της ενεργειακής αυτονομίας ως πρότυπο βιώσιμου τουριστικού μοντέλου.

 

Η καλύτερη αξιοποίηση ενός κλίματος απαιτεί συνεργασία ειδικού κλιματολόγου και ιατρού, με σκοπό τον προσδιορισμό των θεραπευτικών ιδιοτήτων του  ένας τόπος να χαρακτηριστεί ως ειδικός για αεροθεραπεία ή για θαλασσοθεραπεία, θεραπευτικές δε μέθοδοι της βιοκλιματοθεραπείας εφαρμόζονται κυρίως στα θερμαλιστικά κέντρα και λουτροπόλεις.

 

Την βιοκλιματολογία καθορίζουν η θέση μιας περιοχής πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, η βαρομετρική πίεση, η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας, η θερμοκρασία, η ένταση και η κατεύθυνση του ανέμου, η υγρασία, το ύψος της βροχής και η νέφωση με τη μέση κατάσταση αυτών των καιρικών διακυμάνσεων να καθορίζει  το κλίμα.Ο υπολογισμός ενός τέτοιου βιοκλιματικού δείκτη προκειμένου να δοθεί από τον ιατρό ένας οδηγός συμπεριφοράς στους επισκέπτες του θερμαλιστικού κέντρου, απαιτεί γνώσεις ειδικού κλιματολόγου της 24ωρης θερμομετρικής και υγρομετρικής κατάστασης.

 

Στη βιομετεωρολογική θεραπεία  χρησιμοποιούνται οι ιαματικοί φυσικοί πόροι για την αποκατάσταση, τη διατήρηση και την πρόληψη της υγείας, καθώς και την ευεξία του ατόμου που στοχεύουν στις βέλτιστες τακτικές της έκθεσης των ασθενών σε φυσικούς και χημικούς παράγοντες της ατμόσφαιρας και στην αποφυγή επιβλαβών περιβαλλοντικών παραγόντων.

 

Η βιομετεωρολογία αφορά και τον κλάδο της παθολογίας ως βιοκλιματολογία που ασχολείται με τις παθογενετικές επιδράσεις του βιοκλίματος στον ανθρώπινο οργανισμό και περιλαμβάνει τη μεταφορά του ασθενούς σε ένα κλίμα καταλληλότερο για την υγεία του ή για τη διαχείρισή της, δρώντας ως ενσωματωμένη κοινωνική δράση με κυρίαρχο παράγοντα για ανθρώπινη υγεία και ευεξία, σε ένα αντίξοον περιβάλλον κλιματικής αλλαγής, επιδιώκουσα τελικά την αποκατάσταση της νέας βιοκλιματικής ισορροπίας.

 

Ένας βιοκλιματολογικός παράγοντας μπορεί να έχει θετική επίδραση στην υγεία, όπως το ορεινό κλίμα στη θεραπεία της φυματίωσης, μπορεί όμως να έχει και αρνητική επίδραση όπως στις βιομηχανικές πόλεις με χαμηλό υψόμετρο, όπου επικρατεί σημαντική ατμοσφαιρική ρύπανση, διάφοροι τύποι δε βιομετεωρολογικής θεραπείας είναι η αεροθεραπεία, η ηλιοθεραπεία, η σπηλαιοθεραπεία και η γείωση.

 

Η πανδημία του Covid19 επέφερε σημαντικές μειώσεις στα τουριστικά έσοδα της χώρας, καθόσο δεν θα ξεπεράσουν το 23% του 2015, δηλαδή τζίρο περίπου 4 δις ευρώ και μια απώλεια 16  δις ευρώ ενώ για το 2021 ο τζίρος υπολογίζεται σε 12 δις ευρώ, απώλεια 8 δις ευρώ σε σχέση με το 2019 και συνολική  απώλεια διετίας 25 δις ευρώ.

Τα μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα που συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο αριθμό τουριστών, δεν θα αποτελούν πλέον την πρώτη επιλογή, αλλά θα γίνεται επιλογή προς νέους προορισμούς, ικανούς να προσφέρουν τις δυνατές εμπειρίες ταξιδιού  του εσωτερικού και του εισερχόμενου τουρισμού.

Τα δεδομένα  της πανδημική κρίσης, καταδεικνύουν ότι το οικοσύστημα του τουρισμού επιβάλλει δράσεις συνδεδεμένες με τοπικά, περιφερειακά και εθνικά μέτρα βιώσιμης ανάπτυξης με πράσινη ενέργεια και χάραξη μιας ενιαίο  στρατηγικής αναπροσαρμογής και ανάπτυξης με τη δυναμική συνέργεια όλων των θεματικών μορφών τουρισμού που διαθέτει επαρκέστατα η χώρα μας, επαναπροσδιορίζοντας το τουριστικό μοντέλο σε βιώσιμο και ανθεκτικό, στο σύγχρονο περιβάλλον της ψηφιακής τεχνολογίας και της καινοτομίας, για το κομβικό έτος 2021.

Επαγγελματικός Τουρισμός – Τουρισμός Κινήτρων

Επαγγελματικός Τουρισμός – Τουρισμός Κινήτρων

Κωνσταντίνος Κουσκούκης

Καθηγητής Δερματολογίας – Νομικός – Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Ιαματικής Ιατρικής – Πρόεδρος Ελληνικού Συνδέσμου Τουρισμού Υγείας

Ο Επαγγελματικός Τουρισμός αποτελεί σημαντική μορφή τουρισμού και συνδέεται με την παρακολούθηση συνεδριών και εκθέσεων απασχολώντας εκατομμύρια ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, είναι δε βασικός πυρήνας του τουρισμού σε αρκετούς κορυφαίους προορισμούς. Αντιπροσωπεύει μια σημαντική αγορά σε διεθνές επίπεδο, η οποία αφορά επισκέπτες υψηλού εκπαιδευτικού και οικονομικού επιπέδου, οι οποίοι διαμένουν σε ξενοδοχεία υψηλών κατηγοριών και είναι διατεθειμένοι να ξοδέψουν αρκετά χρήματα, αλλά απαιτούν και πολύ υψηλή ποιότητα παρεχομένων υπηρεσιών και προϊόντων, η συνήθης δε διαμονή τους κυμαίνεται από τρεις έως πέντε ημέρες, συμπεριλαμβάνουσα και τουριστικές δραστηριότητες αναψυχής.

Ο Επαγγελματικός Τουρισμός περιλαμβάνει ταξίδια για επαγγελματικούς λόγους που σχετίζονται με την οργάνωση η συμμετοχή σε συνέδρια, διεθνείς εκθέσεις, συναντήσεις, οργανωμένες εκδηλώσεις, με σκοπό την ανταλλαγή επιστημονικών και εξειδικευμένων γνώσεων ή την προώθηση πωλήσεων, την διαφήμιση προϊόντων και υπηρεσιών και τις δημόσιες σχέσεις στο πλαίσιο ενός προκαθορισμένου προγράμματος.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή προορισμού για τον επαγγελματικό τουρισμό είναι τα υψηλά επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης, η ισχυρή οικονομία που αυξάνει την ζήτηση, η πολιτική σταθερότητα, το χαμηλό κόστος ζωής, η παραγωγικότητα ενός προορισμού με εξειδικευμένες βιομηχανίες, προϊόντα και υπηρεσίες.

Ο Τουρισμός Κινήτρων (incentives) αναφέρεται στο εταιρικό ταξίδι – δώρο που προσφέρουν στους εργαζόμενους οι ιδιωτικές επιχειρήσεις με έξοδα της εταιρίας ως κίνητρο για να γίνουν πιο αποδοτικοί και να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους στο αντικείμενο εργασίας τους και παράλληλα να χαλαρώσουν και να διασκεδάσουν.

Τα ατομικά επαγγελματικά ταξίδια αναφέρονται ως business, travel corporate travel, business accounts και αφορούν σε ταξίδια που πραγματοποιούνται σε ατομική βάση για τις ανάγκες της επιχείρησης στην οποία εργάζεται ο επαγγελματίας – πωλητής και σχετίζονται, αφενός, με την προβολή, την προώθηση των πωλήσεων και την διαφήμιση ιδιωτικών επιχειρήσεων και αφετέρου, με την σύναψη συμφωνιών επιχειρηματικού η εμπορικού χαρακτήρα.

Τα ταξίδια “Bleisure” αποτελούν αυξανόμενο φαινόμενο καθώς πάνω από το 50% των συχνών ταξιδιωτών λένε ότι προτιμούν να επεκτείνουν το επαγγελματικό ταξίδι τους για να συμπεριλάβουν και το προσωπικό τους χρόνο, ταξιδεύουν δε για δουλειές τουλάχιστον 4 φορές ετησίως.

Ο τομέας επαγγελματικού και ατομικού τουρισμού αναμένεται να μειωθεί κατά 35,3% το 2020 σύμφωνα με την GlobalData καθόσο οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται τώρα διαδικτυακά, δηλαδή μια ανησυχητική τάση για όλες τις βιομηχανίες που ασχολούνται με τα ταξίδια και τον τουρισμό, συνηθίζουν να φιλοξενούν και να παρακολουθούν εκδηλώσεις MICE στο διαδίκτυο.

Τα επαγγελματικά ταξίδια είναι ένα δαπανηρό κόστος με μεγάλο οικονομικό αντίκτυπο για όλες τις εταιρείες και με την αύξηση του λογισμικού τηλεδιάσκεψης, όπως Zoom, Google Meet, πολλοί θα συνειδητοποιήσουν ότι αυτός ο τύπος συνεχιζόμενης δαπάνης είναι περιττός δοθέντος μάλιστα ότι πιθανόν οι επαγγελματίες ταξιδιώτες να αποφεύγουν τα συχνά ταξίδια, όπως πριν την πανδημία.

Η πανδημία έδωσε καθοριστικό πλήγμα στον ελληνικό τουρισμό και κατά συνέπεια στην εθνική βιομηχανία MICE με μείωση του τζίρου του 2020 άνω του 75% και μείωση των ξένων επισκεπτών άνω του 90%. Ο τομέας MICE έχει πληγεί περισσότερο από κάθε άλλον τομέα καθόσον οι συνθήκες δεν επέτρεψαν να πραγματοποιηθούν συνέδρια και μάλιστα μέσα στο μεγάλο πλήγμα του τουρισμού με τζίρο 23% έναντι του 2019, δηλαδή απώλειες 16 δις ευρώ για το 2020 και 8 δις για το 2021 σε μια αγορά που παράγει το 20-25% του ΑΕΠ.

Σήμερα που βιώνουμε τον ψηφιακό μετασχηματισμό, οι millennials γίνονται οι νέοι επαγγελματίες ταξιδιώτες που διαμορφώνουν νέες τάσεις στην ταξιδιωτική βιομηχανία, προβλέπεται δε ότι μέχρι το 2020, θα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 50% όλων των δαπανών επαγγελματικών ταξιδιών και παρόλο που οι διαδικτυακές συναντήσεις είναι πλέον ιδιαίτερα δημοφιλείς, η πλειονότητα πιστεύουν ότι οι προσωπικές – επαγγελματικές συναντήσεις είναι πιο αποτελεσματικές.

Η Ελλάδα έχει όλες τις προϋποθέσεις ώστε να καταστεί πόλος προσέλκυσης εκδηλώσεων MICE, επωφελούμενη τα αντίστοιχα συναλλαγματικά, τουριστικά, κοινωνικά, πολιτιστικά οφέλη, προσφέροντας με ασφάλεια, υπευθυνότητα και αξιοπιστία ένα πολύτιμο στρατηγικό εργαλείο απέναντι στην τηλεδιάσκεψη με στόχο την ισορροπία του “cost optimization” και την επανεκκίνηση του τουρισμού. Επιβάλλονται μέτρα όπως η παροχή κινήτρων, η δημιουργία κατάλληλων υποδομών στα αεροδρόμια, η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου, η δημιουργία μάρκετινγκ και ισχυρού lobby, τα επιμορφωτικά σεμινάρια του τουριστικού δυναμικού καθώς και ένα ολοκληρωμένο master plan συνεργασίας κρατικών και ιδιωτικών φορέων με φιλόδοξους αλλά και μετρήσιμους στόχους από επιλεγμένους project managers ανα ειδικότητα.